3 inspirerende feesten waarvan we kunnen leren5 min read

In elk land en elke cultuur zijn bepaalde feestdagen belangrijk. Dagen waarop iedereen vrij is en er veel moeite en tijd wordt gestoken in speciale gerechten, versieringen en tradities of rituelen. De toenemende mate van globalisering maakt het makkelijker om kennis te maken met feesten die in andere culturen vaak groter gevierd worden. Laten we kijken naar drie inspirerende internationale feesten en de achterliggende filosofie om te zien wat we daarvan kunnen leren.

Tijd voor een schone lei

Omdat deze feestdag alles met een schone start te maken heeft, begin ik graag met Jom Kippoer. Jom Kippoer, oftewel Grote Verzoendag, is de meest belangrijke en heilige feestdag voor de Joden. Het wordt al eeuwenlang gevierd en wordt in de Bijbel beschreven als de dag waarop de hogepriester voor het Joodse volk bij God om vergeving smeekte.

Tegenwoordig is Jom Kippoer een grootse feestdag met eigen tradities en rituelen. Zo is het een vastendag en worden er lange diensten gehouden in de synagoge. Ook wordt er witte kleding gedragen als symbool voor zuiverheid en onschuld. ’s Avonds wordt er als afsluiting van de feestdag op een ramshoorn geblazen om een nieuw begin in te luiden.

Foto: Luke Ellis-Craven

Het klinkt misschien wat zwaar en serieus, maar achter Jom Kippoer schuilt een inspirerend idee. Het is een feest dat je uitnodigt om stil te staan bij je fouten en tekortkomingen. Maar vooral om een schone lei te maken. Het mooiste onderdeel van Jom Kippoer vind ik dan ook de tien dagen voorafgaand aan dit feest.

In de tien dagen tussen het Joodse Nieuwjaar en Jom Kippoer zoeken Joden hun vrienden, familieleden en kennissen op. Dat doen ze om zich te verontschuldigen voor hun fouten en vergeving aan elkaar te vragen.

Relaties herstellen

In de tien dagen tussen het Joodse Nieuwjaar en Jom Kippoer zoeken Joden namelijk hun vrienden, familieleden en kennissen op. Dat doen ze om zich te verontschuldigen voor hun fouten en vergeving aan elkaar te vragen. Zo ruimt iedereen zijn fouten van het afgelopen jaar op en kunnen ze samen met een schone lei, een fris gemoed en herstelde relaties aan een nieuw jaar beginnen.

Daar kan iedereen wel een voorbeeld aan nemen. Het lijkt mij een mooie traditie om de eerste dagen na Nieuwjaar eveneens de tijd nemen om stil te staan bij wat er hersteld moet worden in relaties. Om eens per jaar bewust onze trots opzij te zetten, toe te geven wat we verkeerd hebben gedaan en elkaar vergeving en een nieuwe kans te schenken.

Het licht vieren

Een traditie die ik ook graag zou willen overnemen, is die van het midwinterfeest. Al sinds de middeleeuwen wordt in allerlei culturen het midwinterfeest gevierd, ook wel Jul (Scandinavië), Joel (Nederland), Yule (Engelstalige landen) of het Feest van het Licht genoemd. Midden in de donkere kale wintertijd is een opbeurend feest altijd welkom, maar de symboliek van het Midwinterfeest is er één die me aanspreekt.

In de nacht van 21 op 22 december wordt namelijk gevierd dat de duisternis wordt overwonnen door het licht. Midwinter valt in de langste nacht van het jaar. Boven de poolcirkel (bijvoorbeeld in het noorden van Zweden en Noorwegen) betekent dit dat het op 21 december één dag helemaal niet licht wordt. Maar na deze langste nacht worden de dagen langzaam weer lichter en wint de zon aan kracht. En dát wordt gevierd met dit feest van licht.

Foto: Robert Bye

In de Oud-Germaanse traditie duurde het midwinterfeest maar liefst twaalf nachten. Tijdens deze nachten leek de zon stil te staan, alsof het wiel van het jaar vastzat en de nachten nooit meer korter zouden worden.

De tradities rondom het midwinterfeest zijn over de tijd heen veranderd en verschillen nog altijd wat per land. Noormannen begonnen het feest met het slachten van al het vee dat de winter niet zou overleven. De Romeinen hingen in huis takken op van groenblijvende bomen, zoals de hulst, spar en mare als symbool voor het overleven van de donkere doodse wintertijd (zie je de link naar de kerstboom die bij veel mensen rond dezelfde tijd in huis verschijnt?). In sommige tradities staat men vroeg op om het eerste licht van de zon te begroeten en worden er in huis zoveel kaarsen aangestoken dat kunstmatig licht niet meer nodig is.

Het wiel van het jaar

In de Oud-Germaanse traditie duurde het midwinterfeest maar liefst twaalf nachten. Tijdens deze nachten leek de zon stil te staan, alsof het wiel van het jaar vastzat en de nachten nooit meer korter zouden worden. Met uitbundige vreugdevuren werd het licht aangewakkerd, zodat het wiel van het jaar weer in beweging kwam en de dagen weer langer werden.

En ook nu nog worden er grote vreugde- of vredesvuren aangestoken om de duisternis te verjagen. Het vuur staat hierbij symbool voor de terugkeer van de zon en de warmte. In sommige landen worden in lijn met deze traditie ook kerstbomen verbrand op nieuwjaarsdag. Hiermee wordt het oude jaar vernietigd en wordt de duisternis (én boze geesten) verjaagd door het vuur en de rook.

Ik vind het een mooi idee om ieder jaar bewust stil te staan bij het overwinnen van het licht op de duisternis. Letterlijk, met langer wordende dagen en meer lichturen op een dag, maar ook figuurlijk. Door elkaar liefde te tonen, goede daden te verrichten en oog te hebben voor het goede en mooie.

Foto: Valeria Almaraz

Omarm de dood

Tot slot vindt eind oktober in Mexico een groots schouwspel plaats. De grootste feestdag van het land is namelijk el Día de los Muertos, de Dag van de Doden. Het is een herdenkingsdag waarbij de Mexicanen geloven dat de zielen van overleden geliefden en vrienden voor één dag weer terugkomen naar de aarde om bij elkaar te kunnen zijn. Deze terugkeer van de doden is reden tot groot feest, met kleurrijke versieringen, goed eten, dans en muziek.

Het feest duurt – ondanks de naam – niet één maar twee dagen. Op de eerste dag komen de zielen van overleden kinderen terug naar de aarde. Op de tweede dag, die doorgaans het grootst wordt gevierd, komen de volwassen zielen terug voor een hereniging met de achtergeblevenen. Hoewel dat een beetje spooky klinkt, is het juist een enorm kleurrijk feest. Het straatbeeld wordt getekend door feestelijke kleding en kunstig gemaakte skeletmaskers in alle kleuren van de regenboog.

De Mexicanen laten zien dat je niet bang voor de dood hoeft te zijn. Je hoeft niet altijd te treuren om de doden.

De cyclus van leven en dood

Iedereen schminkt zijn of haar gezicht, er wordt gedanst, gezongen en opgetreden op festivals. En er zijn feestelijke optochten met dansende mensen en praalwagens. Tijdens beide dagen vullen de Mexicanen hun huizen met het beste eten en drinken wat ze zich kunnen veroorloven. Ook zetten ze genoeg stoelen neer voor alle zielen om op te zitten. Zo viert men samen de cyclus van leven en dood.

Naast het feit dat het me een fascinerende gewaarwording lijkt om zoveel versierde, geschminkte en verklede mensen op straat te zien dansen en zingen, vind ik dat dit feest een mooie boodschap in zich draagt. De Mexicanen laten zien dat je niet bang voor de dood hoeft te zijn. Je hoeft niet altijd te treuren om de doden.

In plaats daarvan laten zij met hun kleurrijke feestdag zien dat de dood bij het leven hoort. Eens per jaar vieren ze hun verbinding met de overledenen en omringen ze zich met eten en spullen die de doden het liefst om zich heen hadden toen ze nog leefden.

Like

Geef een reactie

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.