Verhuizen naar Maniitsoq: het leven op de rand van de poolcirkel6 min read

Net onder de poolcirkel, op een eiland voor de kust van West-Groenland, vind je het kleine stadje Maniitsoq, voorheen bekend als “Sukkertoppen” in het Deens. Het werd gesticht als een Deense kolonie rond 1755 en maakt nog steeds deel uit van het Deense koninkrijk. Maar de laatste jaren is de discussie over de Groenlandse onafhankelijkheid aangewakkerd. Toch moeten kinderen op de enige school op het eiland Engels én Deens leren. Daarom ben ik nu hier, al meer dan een maand. Ik ben de nieuwe leraar Deens op de school in Maniitsoq.

Maniitsoq

Maniitsoq is een kleine community, gefocust op de jacht en visserij. Walvissen worden in grote getale gezien (en gevangen) in de wateren rond de stad, net als zadelrobben, krabben en garnalen. Kijk in een willekeurige container en je kunt zo in de ogen van een dode zeehond kijken. Op menig eettafel wordt er ’s avonds muskusos of rendier geserveerd – af en toe zie je in de voortuinen het nieuwste prooi al klaarliggen. Maar maak je geen zorgen; als je geen geweer of boot hebt, kun je altijd nog zwarte bessen in de bergen vinden.

Maniitsoq in summer: colourful houses on the rocky coast.
Maniitsoq in de zomer

Maniitsoq is de thuisbasis van ongeveer 2700 mensen en het eiland heeft zelfs een eigen kleine luchthaven. Hier landen ongeveer drie vliegtuigen per week op een korte landingsbaan, uitgehouwen in het rotsige landschap. Je vind er ook een ziekenhuis, school, kerk, vier of vijf supermarkten en andere basisvoorzieningen. Sommigen noemen Maniitsoq het “Venetië van Groenland” vanwege de grachten die dwars door de stad lopen. Maar het stadje is extreem rotsachtig, met lange houten trappen die de huizen en heuvels met elkaar verbinden.

De meeste huizen zijn van hout en hebben de typische, kleurrijke Groenlandse stijl. Maar er zijn ook een paar enorme betonnen flatgebouwen die zo’n 50 jaar geleden door de Denen zijn gebouwd. Tegenwoordig zijn deze gebouwen vaak in een zeer slechte staat – helaas een weerspiegeling van de barre leefomstandigheden van de Inuit-mensen. Een wandeling langs het kerkhof is genoeg om te weten dat niet iedereen een lang en gelukkig leven leidt op Maniitsoq. De graven zijn echter wel prachtig versierd met kunstbloemen en witte houten kruisen.

De dingen die hier anders worden gedaan

Soms, als Europeaan, ben ik verrast om te zien hoe dingen hier anders worden gedaan. Eind augustus ging ik naar de openingswedstrijd in het nieuwe voetbalstadion en zag hoe de ‘stoelen’ gewoon de omliggende rotsen waren. Als je een goed uitzicht wilt, moet je simpelweg hoog genoeg klimmen. Kleine kinderen springen over de rotsen en klauteren vrij rond in bergen. Dat zou een nachtmerrie voor veel bezorgde Europese ouders zijn, maar hier lijken er zelden ongelukken te gebeuren.

In de afgelopen jaren heeft Maniitsoq met hoge werkloosheid gekampt, maar de stad probeert zich op de kaart te zetten als een toeristische bestemming om walvissen te spotten. Als je daarover meer wilt weten, raad ik een documentaire uit 2019 aan: Håbets Ø (Engelse titel Winter’s Yearning). Het gaat over de verhalen van drie locals, en hey; ik heb zelfs een van die locals ontmoet (wat overigens niet zo moeilijk is, omdat iedereen hier binnen een paar vierkante kilometer woont).

Een flatgebouw in Maniitsoq

De onafhankelijkheid van Groenland

In een wereld waar steden steeds groter worden en mensen steeds meer van het leven verwachten, kan Groenland voor grote uitdagingen komen te staan. Zelfs (of misschien juist) met een totale bevolking van ongeveer 56.000 inwoners. Zullen de jongere generaties aanvaardbare leefomstandigheden op het eiland kunnen vinden of zullen ze naar Denemarken of elders verhuizen? Zal de onafhankelijkheid van Groenland een realiteit worden? Hoe moet een zelfstandige welzijnsmaatschappij dan worden gefinancierd? Op een dag zullen de kinderen, die nu vrolijk in de bergen van Maniitsoq spelen, misschien degenen zijn die dat allemaal oplossen.

Groenland staat voor een hardnekkige economische uitdaging. Momenteel balanceert het land op drie wankele zuilen: de visserij, het toerisme en de mijnbouw. Terwijl het poolijs in een waanzinnig tempo wegsmelt, raken de inwoners van Groenland verstrikt in een wereldwijd schaakspel van militaire en geopolitieke belangen.

Op een dag zal de Groenlandse onafhankelijkheid komen, met een voorstel voor een grondwet als het volgende keerpunt. In 1979 en 2009 heeft Groenland al de eerste stappen gezet naar volledig zelfbestuur. Een groot probleem lijkt echter de behoefte aan goed opgeleid personeel te zijn. En dan is er ook nog die hardnekkige economische uitdaging: hoe kun je een stabiele economie garanderen op de wankele zuilen van de visserij, het toerisme en de mijnbouw?

Een globaal schaakspel van geopolitieke belangen

Op dit moment is een absurde race aan de gang om de harten en geesten van Groenlanders te winnen. Amerikaanse ambtenaren bezoeken zowel kleinere als grotere steden zoals Maniitsoq, inclusief de school waar ik lesgeef. Zoals de meesten zullen weten, heeft de Amerikaanse president Donald Trump onlangs aangeboden Groenland te kopen. Dat is inclusief de 56.000 inwoners, die formeel Deense staatsburgers zijn. De Deense premier, Mette Frederiksen, sloeg dit idee meteen af. Tegelijkertijd willen Rusland en vooral China nieuwe luchthavens bouwen en investeren in mijnbouwprojecten. Het poolijs smelt weg in een nieuw en waanzinnig tempo en kan de commerciële scheepvaart binnenkort nieuwe, kortere routes geven om te volgen.

Wat de toekomst ook brengt, één ding is duidelijk: de Groenlandse bevolking raakt langzam verstrikt in een wereldwijd schaakspel van militaire en geopolitieke belangen.

Dit verhaal is geschreven door Henrik. Hij is een Deense leraar die onlangs naar Maniitsoq, Groenland is verhuisd.

Like
2

Geef een reactie

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.